زلزله جنگ در بازارهای جهانی کالا | نفت با جهش انفجاری اوج گرفت، طلا عقب نشست | شوک تورمی تازه در راه است؟

به گزارش اقتصادنیوز، بازارهای جهانی در آغاز هفته با موجی از نوسانات شدید مواجه شدند؛ جایی که تشدید جنگ میان ایران و ائتلافی به رهبری آمریکا و اسرائیل باعث شد قیمت نفت با جهشی حدود ۲۵ درصدی به بالاترین سطح چند سال اخیر برسد

 نگرانی از اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه، معامله‌گران بازار نفت را به سمت خریدهای هیجانی سوق داد و بهای نفت را به محدوده‌های بالای ۱۱۰ دلار در هر بشکه رساند.

در همین حال، افزایش شدید قیمت انرژی و تقویت دلار باعث شد برخلاف الگوی معمول بحران‌های ژئوپلیتیکی، قیمت طلا عقب‌نشینی کند و بازارها بیش از پیش نگران موج تازه‌ای از تورم جهانی شوند.

زلزله جنگ در بازارهای جهانی کالا

به گزارش رویترز، بازارهای جهانی کالا در آغاز معاملات هفته با یکی از شدیدترین شوک‌های قیمتی سال‌های اخیر روبه‌رو شدند؛ جایی که تشدید درگیری نظامی میان ایران و ائتلافی به رهبری آمریکا و اسرائیل، موجی از نوسانات شدید را در بازار انرژی، فلزات و محصولات کشاورزی به راه انداخت.

در واکنش فوری بازارها به این بحران ژئوپلیتیکی، قیمت نفت با جهشی حدود ۲۵ درصدی به بالاترین سطح خود از میانه سال ۲۰۲۲ رسید؛ جهشی که می‌تواند به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین افزایش‌های روزانه قیمت نفت در تاریخ معاصر ثبت شود. در مقابل، طلا که معمولاً در زمان بحران‌های سیاسی و نظامی به‌عنوان دارایی امن مورد توجه قرار می‌گیرد، این بار برخلاف انتظار بیش از ۲ درصد کاهش یافت.

تحلیلگران می‌گویند واکنش متفاوت بازارها نشان می‌دهد که نگرانی از شوک تورمی ناشی از جهش انرژی در حال حاضر از جذابیت سنتی طلا به‌عنوان پناهگاه امن مهم‌تر شده است؛ زیرا افزایش قیمت نفت می‌تواند بانک‌های مرکزی جهان را از کاهش سریع نرخ بهره بازدارد و همین موضوع دلار را تقویت کرده و فشار مضاعفی بر فلزات گران‌بها وارد کند.

جهش تاریخی نفت؛ ترس از اختلال در عرضه خاورمیانه بازار انرژی را ملتهب کرد

در بازار انرژی، قیمت نفت خام با جهشی کم‌سابقه مواجه شد. بهای نفت برنت تا حدود ۱۱۹.۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت و نفت خام آمریکا WTI نیز به حدود ۱۱۹.۴۸ دلار رسید؛ سطوحی که بالاترین قیمت‌ها از سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شوند. این افزایش شدید عمدتاً ناشی از نگرانی‌های گسترده درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه در پی تشدید جنگ در منطقه است.

به گفته تحلیلگران مؤسسه ING، نشانه‌های اولیه از کاهش واقعی عرضه نفت نیز در حال ظهور است. برخی تولیدکنندگان منطقه به دلیل محدودیت‌های ذخیره‌سازی و اختلال در صادرات، تولید خود را کاهش داده‌اند و کشورهایی مانند عراق، کویت و امارات متحده عربی نیز شروع به کاهش تولید کرده‌اند. همین موضوع باعث شده معامله‌گران بازار انرژی احتمال کمبود عرضه در بازار جهانی را جدی بگیرند.

در چنین شرایطی، بازار نفت به شدت نسبت به هرگونه تهدید علیه مسیرهای حیاتی انتقال انرژی، به‌ویژه گلوگاه‌های استراتژیک خلیج فارس حساس شده است؛ زیرا هرگونه اختلال در این مسیرها می‌تواند بخش بزرگی از عرضه جهانی نفت را در معرض خطر قرار دهد.

طلا چرا سقوط کرد؟ / دلار قوی و نگرانی تورمی بر دارایی امن غلبه کرد

در حالی که معمولاً بحران‌های ژئوپلیتیکی موجب افزایش تقاضا برای طلا می‌شوند، این بار عوامل کلان اقتصادی مسیر متفاوتی را برای فلز زرد رقم زدند.

قیمت طلا بیش از ۲ درصد کاهش یافت؛ زیرا افزایش قیمت نفت باعث شد بازارها بار دیگر نگران بازگشت فشارهای تورمی شوند. در نتیجه، چشم‌انداز کاهش نرخ بهره در اقتصادهای بزرگ جهان، به‌ویژه در ایالات متحده، تضعیف شد و همین مسئله باعث تقویت دلار شد.

از آنجا که طلا به دلار قیمت‌گذاری می‌شود، تقویت این ارز باعث می‌شود خرید طلا برای سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی گران‌تر شود. در همین حال، افزایش بازده اوراق قرضه آمریکا نیز جذابیت دارایی‌های بدون سود مانند طلا را کاهش می‌دهد. به همین دلیل، در شرایط فعلی اثر دلار قوی و انتظارات سیاست پولی سختگیرانه‌تر بر تقاضای پناهگاه امن غلبه کرده است.

موج صعود در بازار مواد غذایی؛ از روغن پالم تا غلات

افزایش قیمت نفت تنها به بازار انرژی محدود نماند و به سرعت به سایر بازارهای کالایی نیز سرایت کرد. در بازار محصولات کشاورزی، قیمت‌ها به طور گسترده افزایش یافتند؛ زیرا بسیاری از این کالاها به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با بازار انرژی مرتبط هستند.

قیمت روغن پالم مالزی حدود ۹ درصد جهش کرد و روغن سویا در بورس شیکاگو به بالاترین سطح خود از اواخر سال ۲۰۲۲ رسید. دلیل اصلی این افزایش آن است که روغن‌های گیاهی به‌طور گسترده در تولید سوخت‌های زیستی استفاده می‌شوند و افزایش قیمت نفت باعث افزایش تقاضا برای این محصولات می‌شود.

در همین حال، قیمت گندم به بالاترین سطح خود از ژوئن ۲۰۲۴ رسید و ذرت نیز به سقف ۱۰ ماهه صعود کرد؛ زیرا افزایش قیمت انرژی هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و فرآوری محصولات کشاورزی را بالا می‌برد و در نتیجه فشار افزایشی بر قیمت مواد غذایی وارد می‌کند.

فلزات صنعتی در مسیر متفاوت؛ صعود آلومینیوم در سایه بحران عرضه

بازار فلزات صنعتی نیز از این بحران بی‌تأثیر نماند. در میان فلزات پایه، آلومینیوم عملکرد متفاوتی داشت و به بالاترین سطح خود در حدود چهار سال اخیر رسید. قیمت قرارداد سه‌ماهه این فلز در بورس فلزات لندن به حدود ۳۵۴۴ دلار در هر تن افزایش یافت.

افزایش قیمت آلومینیوم عمدتاً ناشی از نگرانی درباره اختلال در عرضه از خاورمیانه بود. برخی تولیدکنندگان بزرگ منطقه از جمله شرکت‌های Qatalum در قطر و Aluminium Bahrain اعلام کرده‌اند که به دلیل شرایط اضطراری ناشی از تنش‌های منطقه‌ای، ارسال محموله‌های خود را تحت وضعیت «فورس ماژور» قرار داده‌اند. این وضعیت معمولاً زمانی اعلام می‌شود که شرایط خارج از کنترل شرکت‌ها مانع اجرای قراردادها شود.

در مقابل، بسیاری از فلزات پایه دیگر مانند مس و قلع تحت فشار دلار قوی قرار گرفتند و نتوانستند از موج افزایش قیمت کالاها بهره ببرند.

چشم‌انداز نگران‌کننده اقتصاد جهانی؛ بازارها در آستانه یک شوک تورمی تازه

تحلیلگران معتقدند واکنش شدید بازارهای کالا نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران به شدت نگران پیامدهای اقتصادی ادامه جنگ در خاورمیانه هستند. افزایش شدید قیمت انرژی می‌تواند به سرعت به افزایش هزینه حمل‌ونقل، تولید و مواد غذایی در سراسر جهان منجر شود و موج تازه‌ای از تورم جهانی را رقم بزند.

در صورتی که تنش‌ها ادامه پیدا کند و اختلال در عرضه انرژی منطقه‌ای تشدید شود، اقتصاد جهانی ممکن است با ترکیبی از تورم بالا و رشد اقتصادی ضعیف روبه‌رو شود؛ سناریویی که بسیاری از اقتصاددانان آن را خطر «رکود تورمی» می‌نامند. در چنین فضایی، بازارهای مالی احتمالاً با دوره‌ای طولانی از نوسانات شدید روبه‌رو خواهند شد، زیرا سرمایه‌گذاران تلاش می‌کنند پیامدهای اقتصادی این بحران ژئوپلیتیکی را ارزیابی کنند.