تیک تاک ساعت در تنگه هرمز | وقتی جنگ بزرگ علیه ایران چرخه تامین مواد غذایی جهانی را تحت تاثیر قرار میدهد
به گزارش اقتصادنیوز، به نظر میرسد جنگ بزرگ در خاورمیانه و اختلال در حملونقل دریایی از طریق تنگه هرمز، فراتر از عرضه انرژی، میتواند چرخه تامین مواد غذایی در جهان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
در هم شکستن سیستمی که از پیش مختل شده بود
به نوشته فایننشیال تایمز، تنگه هرمز در باریکترین نقطه خود ۲۱ مایل عرض دارد. بیست و پنج درصد از نفت مورد معامله در جهان از این نقطه عبور میکند. عموم تحلیلگران بر این موضوع تمرکز کردهاند. اما همچنین بخش قابل توجهی از کودی را که تقریباً نیمی از تأمین مواد غذایی جهان را تشکیل میدهند، از این تنگه عبور میکند. و ایران در پاسخ به حملات ایالات متحده و اسرائیل به خاک خود، در طول چهار هفتهای که کشاورزان در نیمکره شمالی نیتروژن را به محصولات خود اضافه میکنند، عبور و مرور از آن را محدود کرده است.
اقتصادنیوز: ایران نفت خام را به عنوان اهرمی در مقیاسی بیسابقه در دهههای اخیر به کار گرفته که نشان دهنده مرحله جدیدی در رقابت قرن بیست و یکم است.
کشورهای خلیج فارس ۴۹ درصد از اوره و ۳۰ درصد از آمونیاک معامله شده در سطح جهان را تولید میکنند که از عوامل فسادپذیر چرخه نیتروژن هستند که کشاورزی با بازده بالا را ممکن میسازد. وقتی این زنجیره تأمین متوقف میشود، اثرات آن بیسروصدا در شیمی خاک و تصمیمات کاشت در ماههای بعد انباشته میشود.
تخمینهای کاشت ذرت در حال حاضر در حال کاهش است، زیرا کشاورزان به سمت سویا روی میآورند که نیازی به نیتروژن اضافی ندارد. این چرخش، کاهش عملکرد را قبل از اینکه حتی یک دانه هم به زمین برسد، متوقف میکند.
حالا اوکراین را هم اضافه کنید. قبل از اولین حمله به ایران، سیستم غذایی جهانی با کمبود مواد زائد کار میکرد - اوکراین و روسیه هنوز حدود یک چهارم تجارت جهانی گندم را تشکیل میدهند و حدود ۴۰۰ میلیون نفر در خاورمیانه و شرق آفریقا به مدت سه سال است که این شوک عرضه را تحمل میکنند. بسته شدن تنگه هرمز یک سیستم سالم را در هم نمیشکند. بلکه سیستمی را در هم میشکند که از قبل به خطر افتاده بود.
تیکتاک ساعت امنیت غذایی و انفجار ژئوپلتیک
ساعت آسیب به کشاورزی تنها برای چند هفته کار میکند. گندم زمستانی در سراسر ایالات متحده، اروپا و بخشهایی از خاورمیانه به آخرین کود نیتروژن خود در سه تا چهار هفته آینده نیاز دارد.
ساعت امنیت غذایی هم تنها برای چند ماه کار میکند. اکثر کشورهای وابسته به واردات، ذخایر غلات کافی برای جذب یک اختلال کوتاه دارند، نه به اندازهای که بیش از یک فصل دوام بیاورد. شاخ آفریقا در حال حاضر در آستانه قحطی است. این امر آن را به تعویق میاندازد.
در نهایت، ساعت ژئوپلیتیک در طول چند سال کار میکند. افزایش قیمت مواد غذایی بالای ۳۰ تا ۴۰ درصد، همبستگی مستقیمی با بیثباتی سیاسی در کشورهای شکننده در عرض شش تا ۱۸ ماه پس از شروع قیمت دارد. بنابراین به نظر میرسد باید از وضعیت تنگه هرمز هر چه سریعتر تنشزدایی کرد.
چرا تنگه هرمز کلید تأمین کود است؟
در همین شرایط، خبرگزاری رویترز هم گزارش داده که همزمان با ورود جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران به هفته چهارم خود، تحلیلگران هشدار میدهند که این جنگ به شدت بازارهای کود را مختل میکند و امنیت غذایی کشورهای در حال توسعه را در کوتاهمدت به خطر میاندازد.
بر اساس این گزارش، تولید کود مسئلهای انرژیبر است و به شدت به گاز طبیعی به عنوان ماده اولیه متکی است و انرژی تا 70 درصد از هزینههای تولید کود را تشکیل میدهد. در نتیجه، بخش عمدهای از کود جهان در خاورمیانه تولید میشود و یک سوم تجارت جهانی آن از تنگه هرمز عبور میکند. حدود 20 درصد از نفت و گاز طبیعی مایع جهان نیز از این تنگه عبور میکند و محدود شدن عبور و مرور از آن به همراه حملات موشکی و پهپادی، تأسیسات انرژی منطقهای را مجبور به توقف تولید کرده است.
این امر به نوبه خود، کارخانههای تولید کود در خلیج فارس و فراتر از آن را تعطیل کرده است، آن هم درست زمانی که کشاورزان در سراسر نیمکره شمالی برای کاشت بهاره آماده میشوند و حاشیه امن کمی برای تأخیر باقی میگذارد.
چرا کودها برای امنیت غذایی حیاتی هستند؟
به گفته مارینا سیمونوا، تحلیلگر موسسه آرگوس، حدود نیمی از غذای جهان با استفاده از کود کشت میشود، بنابراین اختلالات طولانی مدت در عرضه، پیامدهای عمدهای برای دسترسی به غذا خواهد داشت.
در برخی کشورها، کودها تا 50 درصد از هزینه تولید غلات را تشکیل میدهند و آژانس غذای سازمان ملل متحد، هشدار داده که بسیاری از کشورهای کم درآمد حتی قبل از آغا جنگ هم از ناامنی غذایی رنج میبردند.
مهمترین کودها در کوتاه مدت، محصولات مبتنی بر نیتروژن مانند اوره هستند، زیرا به طور کلی، اگر یک کشاورز آنها را برای یک فصل استفاده نکند، احتمالاً به عملکردش آسیب خواهد رسید. این موضوع در مورد سایر محصولات کلیدی، مانند محصولات مبتنی بر فسفات و پتاسیم، کمتر صدق میکند. بازار جهانی اوره پیش از درگیریهای فعلی نیز با کمبود عرضه مواجه بود، به طوری که اروپا به دلیل از دست دادن گاز ارزان روسیه مجبور به کاهش تولید شد و چین نیز صادرات کود از جمله اوره را به بهانه تضمین تامین داخلی محدود کرد.
کدام کارخانههای کود، تولید خود را متوقف یا کاهش دادهاند؟
شرکت قطر انرژی پس از حملات به تاسیسات LNG خود، تولید بزرگترین کارخانه اوره جهان را متوقف کرده است.
در هند، به عنوان بازار عظیم جهانی اوره، سه کارخانه اوره به دلیل کاهش شدید عرضه LNG از قطر، تولید خود را کاهش دادهاند. هند، که تقریباً یک پنجم جمعیت جهان را در خود جای داده، بیش از 40 درصد از اوره و کودهای فسفات خود را از خاورمیانه خریداری میکند و اخیراً موافقت کرده که 1.3 میلیون تن اوره خریداری کند که برخی از آنها ممکن است به موقع نرسند. بنگلادش چهار کارخانه از پنج کارخانه کود خود را تعطیل کرده است، در حالی که شرکت استرالیایی وِسفارمرز که کارخانه جدیدی افتتاح کرده، در مورد احتمال تأخیر در حمل و نقل، از جمله اوره، هشدار داده است.
تحلیلگران اسکوشیابانک و رابوبانک میگویند مصر، که ۸٪ از اوره تجارت جهانی را تأمین میکند، پس از اعلام وضعیت اضطراری اسرائیل در مورد صادرات گاز به این کشور، ممکن است برای تولید کود نیتروژن با مشکل مواجه شود. برزیل تقریباً ۱۰۰٪ به واردات اوره وابسته است که تقریباً نیمی از آن از تنگه هرمز عبور میکند. و ایالات متحده حدود ۲۵٪ کمبود کود برای این زمان از سال دارد.
طبق گزارش اسکوشیابانک، صادرات اوره در سطح جهان در ماه مارس به حدود ۱.۵ میلیون تن کاهش خواهد یافت، در حالی که این رقم بدون تامین چین ۳.۵ میلیون تن و با تامین چین ۴.۵ تا ۵ میلیون تن خواهد بود.
این درگیری چه تاثیری بر قیمت کود داشته است؟
به گزارش آرگوس، قیمت صادرات اوره در خاورمیانه هفته گذشته حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و از کمی کمتر از ۵۰۰ دلار قبل از جنگ به بالای ۷۰۰ دلار در هر تن رسیده است. در ایالات متحده، قیمت کود از زمان آغاز درگیری تا ۳۲ درصد افزایش یافته است. تحلیلگران میگویند که در صورت ادامه جنگ، قیمت کودهای مبتنی بر نیتروژن مانند اوره میتواند تقریباً دو برابر شود.
به گفته کریس لاوسون، تحلیلگر موسسه CRU، با توجه به سهم غالب بازار خاورمیانه، هیچ تولیدکنندهای نمیتواند به سرعت کمبود عرضه را جبران کند. او گفت روسیه، بزرگترین صادرکننده کود در جهان، به دلیل حملات پهپادی اوکراین با اختلال در عرضه مواجه است، در حالی که چین، با وجود ظرفیت فراوان، صادرات را محدود میکند.
